Het ziekteverzuim in Nederland staat op het hoogste niveau in dertig jaar, meldde het CBS op 4 juni 2026. In het eerste kwartaal van 2026 meldde 5,8 procent van de werknemers zich ziek, ruim boven het langjarig gemiddelde van 5,0 procent sinds 1996. Opvallend genoeg geldt dat niet voor jou als je een klein bedrijf runt. Juist daar is het verzuim het laagst, en toch is het risico het grootst. Die twee feiten samen maken dit onderwerp relevanter dan de meeste verzuimartikelen die je voorbij zag komen.
Dit zeggen de nieuwste cijfers van het CBS
Het CBS vergelijkt kwartalen altijd met hetzelfde kwartaal van eerdere jaren, omdat verzuim in de winter nu eenmaal hoger ligt dan in de zomer. Het eerste kwartaal van 2026 kwam uit op 5,8 procent, gelijk aan het eerste kwartaal van 2025, maar boven het gemiddelde van de afgelopen drie decennia. Zorg en welzijn voert de ranglijst aan met 8,2 procent, met verpleging, verzorging en thuiszorg als absolute uitschieter op 9,9 procent. Aan de andere kant van het spectrum staat de landbouw, bosbouw en visserij met 3,6 procent. Ook horeca (van 3,4 naar 3,7 procent) en overige dienstverlening (van 4,7 naar 5,2 procent) stegen dit kwartaal.
Kijk je wat verder terug, dan zie je dat het eerste kwartaal van 2022 nog op 6,3 procent uitkwam, het hoogste punt in de reeks die het CBS publiceert. Daarna daalde het verzuim weer richting 5,5 procent in 2024, om nu dus opnieuw op te lopen. Het patroon is dus geen rechte lijn omhoog, maar wel een niveau dat structureel boven het langjarig gemiddelde blijft hangen.
Wat veel ondernemers niet weten: het CBS splitst deze cijfers ook uit naar bedrijfsgrootte, en daar wordt het interessant voor jou als je een klein bedrijf hebt.
Klein bedrijf, laag verzuimpercentage
Bedrijven met minder dan 10 werknemers zaten in het eerste kwartaal van 2026 op 2,8 procent verzuim, een stijging ten opzichte van 2,6 procent een jaar eerder, maar nog altijd fors lager dan de rest van de markt. Bedrijven met 10 tot 100 medewerkers kwamen uit op 5,0 procent, en grote bedrijven vanaf 100 medewerkers op 6,8 procent. Hoe groter het bedrijf, hoe hoger het verzuim, een patroon dat al jaren terugkomt in de CBS-cijfers.
Dat is op het eerste gezicht goed nieuws als je een eenmanszaak of klein team runt. Minder uitval betekent minder gedoe met vervanging en minder loondoorbetaling. Maar het is maar de helft van het verhaal.
Waarom het risico juist bij jou groter is
Een laag percentage zegt niets over wat er gebeurt als het wél misgaat. Met vijf man personeel is één langdurig zieke collega geen statistisch ruisje, maar 20 procent van je capaciteit die wegvalt. Bij een bedrijf van tweehonderd man merk je dat amper. Risicomanager Barbara Stoopman-Steffens zegt daarover op Ondernemen met Personeel dat ziekteverzuim het belangrijkste personeelsrisico is, zeker als je minder dan 25 werknemers in dienst hebt: dan ben je als ondernemer kwetsbaar.
Dat risico raakt ook aan de WIA. Werkgevers die te maken krijgen met langdurig zieke medewerkers lopen tegen dezelfde soort obstakels aan als bij een WIA-achterstand, waarbij de financiële gevolgen voor de werkgever vaak jaren doorlopen nadat een medewerker is uitgevallen.
Wat een zieke medewerker je kost
Volgens cijfers die verzekeringsadviseurs voor 2026 hanteren, kost een werknemer die door ziekte niet kan werken een bedrijf gemiddeld 360 tot 400 euro per dag. Bij een paar weken uitval loopt dat al snel op tot duizenden euro's, en bij langdurig verzuim of arbeidsongeschiktheid kan dat bedrag volgens verzekeringsadviseur Richard Klinkers jarenlang blijven doorlopen. Voor een bedrijf met een krappe marge is dat een ander verhaal dan voor een corporate met een hr-afdeling en een buffer.
Reken het zelf even door: een medewerker die vier weken ziek is, kost je op basis van die 360 tot 400 euro per werkdag al snel tussen de 7.200 en 8.000 euro, zonder dat je er iets voor terugkrijgt. Bij een team van vijf mensen is dat bedrag vaak hoger dan de winst die die medewerker in diezelfde periode normaal had opgeleverd. Bij een team van tweehonderd mensen verdwijnt dat bedrag in de ruis van de maandcijfers.
Dat is ook precies waarom steeds meer kleine ondernemers kijken naar structurele oplossingen in plaats van improviseren zodra iemand uitvalt. Denk aan slimmere planning, maar ook aan hoe je werk herverdeelt als iemand er een paar weken niet is. Onze slimme automatiseringstools voor het MKB helpen daarbij, bijvoorbeeld door terugkerende taken te laten doorlopen zonder dat iemand ze handmatig moet overnemen.
Dit kun je nu al doen
Begin met in kaart brengen wie binnen je bedrijf onmisbaar is voor welke taak. Dat klinkt simpel, maar de meeste kleine bedrijven hebben dit nooit opgeschreven, en merken het pas als iemand drie weken thuis zit met griep of een blessure. Zorg daarnaast voor een paar afspraken over werkdruk en herstel, bijvoorbeeld rond thuiswerken. Veel bedrijven hebben de thuiswerkvergoeding al verhoogd in 2026, en een flexibele regeling rond deels thuis herstellen kan verzuim soms korter houden dan volledig thuis zitten.
Overweeg ook een verzuimverzekering als je dat nog niet hebt, niet omdat het verplicht is, maar omdat één langdurig ziektegeval bij vijf man personeel een heel ander effect heeft dan bij tweehonderd. De cijfers van het CBS laten zien dat je qua percentage goed scoort als klein bedrijf. De vraag die ertoe doet, is of je ook financieel voorbereid bent op het moment dat het je wél overkomt.